คีลอยด์ (Keloid) คืออะไร และรักษาได้อย่างไรดี
คีลอยด์เป็นแผลเป็นที่ขยายเกินขอบแผลเดิม ทำความเข้าใจปัจจัยที่เกี่ยวข้องและทางเลือกในการดูแล
แผลเป็นมีกี่ชนิด
แผลเป็นหลังเกิดบาดแผลมีหลายรูปแบบแต่แผลเป็นที่เกิดจากความผิดปกติของกระบวนการรักษาแผลตามธรรมชาติแบ่งได้เป็น 3 ลักษณะ:
- แผลเป็นที่โตนูน (hypertrophic scar / keloid)
- แผลเป็นที่ลึกบุ๋ม (depressed scar)
- แผลเป็นที่มีการหดรั้ง (scar contracture)
แผลคีลอยด์คืออะไร
คีลอยด์เป็นแผลเป็นนูนที่ขยายเกินขอบเขตของบาดแผลเดิม ต่างจากแผลเป็นนูนบางชนิดที่ยังอยู่ในขอบแผล ควรให้แพทย์ตรวจลักษณะจริง ไม่ใช้สีหรือความนูนอย่างเดียวแยกชนิด
บางรายอาจมีอาการเจ็บหรือคันและแผลขยายขึ้น พบได้ในผู้ชายและผู้หญิง แต่มักเกิดในผู้ที่มีผิวเข้มและวัยรุ่นมากกว่าผู้ใหญ่ การเกิดแผลคีลอยด์อาจมีแนวโน้มจากพันธุกรรม
ทำไมถึงเกิดเป็นแผลคีลอยด์
สาเหตุเกิดจากความผิดปกติของกระบวนการรักษาแผลตามธรรมชาติทำให้เกิดภาวะเนื้อเยื่อเจริญเติบโตและสร้างคอลลาเจนมากกว่าปกติ
สาเหตุอื่นๆ:
- การเป็นสิวอักเสบ
- การฉีดวัคซีน
- การปลูกฝี
- การผ่าตัด
- แผลจากอีสุกอีใส
- แผลจากอุบัติเหตุ
- แผลไฟไหม้
- การสักหรือลบรอยสัก
- การเจาะหูโดยเฉพาะบริเวณกระดูกอ่อน
คีลอยด์สามารถเกิดขึ้นได้ในทุกส่วนของร่างกาย มักพบบริเวณ: หน้าอก หัวไหล่ หลังด้านบน ลำคอ แนวกราม ใบหู
วิธีรักษาแผลคีลอยด์
- การฉีดยาด้วยยาสเตียรอยด์ - ลดการอักเสบของแผลเป็นนูน ฉีดเข้าไปในแผลโดยตรง แพทย์กำหนดระยะห่างและจำนวนครั้งตามชนิดแผลและการตอบสนอง ไม่ควรสรุปว่าแผลที่เป็นมานานจะไม่มีทางรักษาหรือทุกคนต้องฉีดตามตารางเดียวกัน
- การผ่าตัดแผลคีลอยด์ - สามารถรักษาได้บางกรณี ทำเฉพาะภายใต้การดูแลของแพทย์
- การรักษาด้วยการฉายรังสี
- การใช้เลเซอร์ - เช่น Fractional CO2
- การใช้แผ่นซิลิโคนลดแผลเป็น
- การใช้ยาทา - ทั้งแบบครีมและแบบเจล
- การใช้ความเย็นจัดในการรักษา
ควรปรึกษาแพทย์ก่อนทุกครั้ง
ก่อนตัดสินใจรับบริการ
สอบถามแพทย์ถึงทางเลือก ข้อจำกัด ผลข้างเคียง และค่าใช้จ่ายของวิธีที่สนใจ ข้อมูลในบทความไม่แทนการตรวจประเมินรายบุคคล
แจ้งแพทย์เกี่ยวกับยาและอาหารเสริมที่ใช้อยู่ ไม่ควรหยุดยาหรือปรับยาเอง หากจำเป็นต้องเปลี่ยนยาให้ปรึกษาแพทย์ผู้สั่งยา
การลดโอกาสเกิดแผลเป็นและการดูแลแผล
ดูแลแผลให้สะอาดและทำตามคำแนะนำเรื่องการปิดแผลหรือความชุ่มชื้น ไม่แกะหรือเกาบริเวณแผล หลังแผลปิดแล้วควรถามแพทย์ว่าเหมาะกับแผ่นหรือเจลซิลิโคนหรือไม่ ไม่ใช้ผลิตภัณฑ์กับแผลเปิดเอง
ป้องกันแดดเมื่อผิวบริเวณนั้นพร้อมรับการดูแล เพราะสีผิวบริเวณแผลอาจเปลี่ยนแปลงได้ หากแผลอยู่ใกล้ข้อหรือบริเวณที่มีแรงดึง ให้สอบถามวิธีเคลื่อนไหวและดูแลเฉพาะตำแหน่ง ไม่หยุดขยับอวัยวะเป็นเวลานานเอง
ผู้ที่เคยมีคีลอยด์หรือมีประวัติในครอบครัวควรแจ้งก่อนผ่าตัด เจาะหู หรือหัตถการที่ทำให้เกิดบาดแผล เพื่อวางแผนติดตามตั้งแต่ต้น ไม่มีวิธีป้องกันที่รับรองได้ว่าจะไม่เกิดคีลอยด์ทุกกรณี
ทำไมต้องใช้หลายวิธี และแผลกลับมาได้หรือไม่?
วิธีรักษามีเป้าหมายและข้อจำกัดต่างกัน แพทย์อาจพิจารณาร่วมกันตามขนาด ตำแหน่ง อาการและประวัติการรักษา การผ่าตัดเพียงอย่างเดียวอาจเกิดแผลกลับมา จึงต้องวางแผนติดตาม ไม่ใช่ตัดออกแล้วถือว่าจบการรักษาเสมอ
รายการฉายรังสีหรือวิธีเฉพาะอื่นในบทความเป็นข้อมูลทางเลือกทางการแพทย์ ไม่ได้หมายความว่ามีให้บริการทุกวิธีที่คลินิก ต้องประเมินและส่งต่อเมื่อเหมาะสม
เมื่อไรควรกลับมาพบแพทย์?
เมื่อแผลโตขึ้น เจ็บ คัน หรือเริ่มจำกัดการเคลื่อนไหว ควรประเมินเพิ่มเติม หากมีแผลเปิด เลือดออก หรือรอยโรคเปลี่ยนแปลงผิดไปจากเดิม ควรตรวจวินิจฉัย ไม่สรุปว่าเป็นคีลอยด์โดยดูจากภาพอย่างเดียว
